هنر «مارسل دوشان »هنوز هم بعد از گذشت یک قرن چشم را سوراخ می کند و به قول «اکتاویو پاز» يکی از دو نقطه ی بی نهایت در هنر مدرن است. که شرح و بسطش در توان شتابزده گی و مجال اندک نیست و اينها که می آيد، فقط قطره ای است از اوقيانوس.
دوشان نابغه ای بوده با هوشمندی وخلاقیت اعجاب انگیزو درمورد هنرفلسفه ای ويژه داشته که هنرمندان سوررئالیست را به دنبال خود می کشیده. در کتاب «سوررئالیسم،گفتگو با آندره برتون»، درمورد طراحی های دوشان برای سالن هایی که سوررئالیست ها برگزارمی کردند، جا به جا مطالبی آمده که یکی اش درباره ی همین نقاشی روی شيشه است که بعد به صورت تصويری که می بينيد، متحول شد به نام «شیشه ی بزرگ» و یا «عروس را مجردها برهنه می کنند حتا» .
این تابلو شاهد دلزده گی دوشان نسبت به بوم است، شاید اومی خواسته هنررا برهنه و به دور از پیرایه ها و آرایه های رنگ و بوم و تزیینات دیگرعرضه کند- که البته همه ی اینها بر اساس ذهنیت هنرمندانه و فلسفی او قرار دارد- دوشان هشت سال تمام برای شیشه ی بزرگ زحمت کشيد و بعد آن را رها کرد، اما کسی که گالری آثاراورا اداره می کرد، تصميم گرفت آن را به نمایش بگذارد، ولی تابلو هنگام حمل و نقل، بر اثر بی احتیاطی افتاد و شکست. امّا شگفت انگيز اينجاست که دوشان از این اتفاق استقبال کرد و گفت: اثر من تازه اکنون کامل شده است!
دوشان در سال 1917 هم يک کاسه ی توالت (پيشابگاه) را به عنوان يک اثرهنری به نمايشگاه هنر(درآمريکا) وارد کرد. اين اثر دقیقاً یک شئی مصرفی بود وهنرمند هیچ گونه دخل وتصرفی در آن انجام نداده و فقط برآن نام «چشمه» گذاشته بود. خُب …مسئولان نمایشگاه اگر چه درابتدا از پذیرش این اثر سر باز زدند، اما با دلایل دوشان ناگزير به پذیرش گشتند .
باورمندی های دوشان درمورد فلسفه ی حرکت وهمچنين اشياء بسیار متفاوت و جالب است. يکی ازشاهکارهای او (زن برهنه ای که از پلکان پایین می آید) نام دارد که بر اساس ذهنیت او در مورد فلسفه ی حرکت خلق شده است.
پيرايه يغمايی
