یک اتفاق فرهنگی در استرالیا
پیرایه یغمایی و کتاب سه حقه باز
کتاب کودکانهای که در مدت کمتر از یک ماه 3000 جلد آن به فروس رسید
مهاجرت گواينکه دشوار و دردمندانه است، اما به باور تمامی جامعهشناسان از بنيانیترين عوامل بالندگی تمدنها به حساب میآيد و اگر کاملا ًمفهوم آنرا درنظر آوريم درمییابيم که مهاجر هرچند برخلاف ميل باطنی خود، سختیهای غربت را به جان میخرد و ميهمان سرزمينی بيگانه میشود، اما بر اثر اين کوچيدن بخشی از فرهنگ سرزمين مادری و گاه تمامی آنرا به سرزمين ميزبان پيشکش مینمايد. به ويژه اگر اين مهاجر صاحب انديشه و اهل قلم هم باشد. از اينرو مهاجرانی از اين دست که به هر دليلی به سرزمينهای ديگر روی میآورند، برای کشور ميزبان ثروت باد آوردهای هستند که آفرينش و احساسشان را صرف بالندگی کشور ديگری میکنند. و اين موضوع هرچند از طرفی باعث سربلندی فرهنگ اِيران است، اما از طرفی ديگر جای دريغ دارد که چرا اين نيرو در همان جا که بايد هزينه نمیشود.
پیرایه یغمایی، شاعر، نویسنده و محقق برجسته یکی از آن مهاجرین فرهیخته است که براستی از نیاکان گرامیاش فرهنگ پربهایی را به ارث برده است.* او اینک در استرالیا بسر میبرد و به تازگی کتابی برای کودکان و نوجوانان نوشته به نام (سه حقه باز= Three Crooks) و انتشارات معتبر (HHA) آنرا به بازار عرضه کرده که با استقبال شگفتانگيزی روبرو شده است.
پيرايه يغمايی که پيش از اين هم در ايران چند کتاب برای کودکان به چاپ رسانيده، در مورد کتاب سه حقه باز میگويد:
من جاهای ديگر را نمیدانم اما در استراليا اين نخستين باری است که يک ناشر خارجی به کار يک نويسندهی ايرانی جذب میشود و با او قرارداد میبندد و به اصطلاح روی فرهنگ ديگری سرمايهگذاری میکند.
هنگامی که از اين نويسنده خواسته شد که در مورد اين کارش توضيحی بدهد، وی گفت:
زمانی که در ايران بودم يکی از کارهای جدی من ادبيات کودک بود و در اين زمينه شعرها و داستانهای بسيار پرداختهام که بخشی چاپ شد و بسياری هم نشد، زيرا در ايران با گروهبندی خاصی که در اين زمينه وجود داشت، همواره اين کارها به دشواری میپيوست. شش سال پيش وقتی به استراليا آمدم با وجود تنگناها و دلتنگیهايی که در غربت وجود دارد و همهی مهاجران آنرا احساس کردهاند، باز از پا ننشستم و کار نوشتن را که ادبيات کودک در رأس آن قرار داشت دنبال گرفتم. تا اينکه انتشارات hha (hodder headline) که شاخهای در آمريکا و انگليس دارد، قرارداد کتابی را با من بست که در ماه مارچ به بازار آمد. اين کتاب three crooks (= سه حقه باز) نام دارد و قهرمان آن شخصيتی است به نام hassan b (=حسن بی) که مخففhassan bald يعنی همان حسن کچل خودمان باشد.
البته داستان موضوع جداگانهای دارد و اين شباهت اسمی فقط به آن دليل است که من میخواستهام شخصيت حسن کچل را به گونهای در بيرون از ايران زنده کرده باشم.
هنگامی که از پيرايه در مورد انگيزهی نوشتن اين قصه پرسيده شد، وی گفت:
چون ادبيات کودک ذهن مرا هميشه بگونهای جدی درگير کرده، از اينرو نسبت به آنچه که برای کودکان به بازار میآيد بیاعتنا نيستم. شما بهتر میدانيد که ادبيات و فرهنگ کودکان امروزه به عمد يا غير عمد دستخوش ويرانی است و کودکان با وجود داستانهای غير واقعی که قهرمانانش از کُرات ديگر میآيند و از نظر چهرهپردازی با خودشان بسيار متفاوتاند، دنيای معصومانهی خود را گم کردهاند. اين مسئله شايد به ظاهر ساده و غير قابل اعتنا باشد. اما در حقيقت بسيار ويرانگرانه عمل میکند. در کارتونها و فيلمها و کتابهايی که برای کودکان نوشته و ساخته میشود و حتا اسباببازیهايشان -که برای من خيلی قابل درنگاند- ما هميشه با قهرمانانی روبرو هستيم که شکل معمولی ندارند. يا به صورت انسانهای فضايی با سرهای بزرگ و تنههای کوچک و چشمهای درشت مورب هستند و يا اگر در اين هيأت نيستند، از ابزاری که به بدنشان پيچ و مهره میشود مثل يک دست الکترونيکی با انگشتهای خشن مرگبار يا با داشتن چشم سوم الکترونيکی وسط پيشانی، يا با داشتن تشعشعات انرژیزا… و خلاصه با ابزاری از اين دست به صحنه میآيند. از اينرو حتا دنيای خيال کودکان نيز خشن و نامهربان و حتا مرگبار است.
اين قهرمانان غير طبيعی -اگر اينهمه زياد و گسترده نباشند، اگر اينهمه فضای ذهن کودک را اشغال نکنند و اگر در آفرينش آنان اينهمه سماجت نشود -در مقياس کوچکتر-شايد مفيد هم باشند درست مثل کتابهای علمی و تخيلی برای بزرگان. اما درد اينجاست که تعداد آنها لحظه به لحظه زيادتر میشود و هيچکس هم اين خطر عظيم را جدی نمیگيرد.
اينگونه بازيگوشیها با دنيای کودکان نه تنها روان آنها را دستخوش هيجانات کاذب میکند، بلکه آنان را خشن و بیمهر بار میآورد و از اصالت انسانیشان دور میدارد و ذهنشان را گرفتار اين واقعه میکند که اگر میخواهند قهرمان بشوند حتما ًبايد با چيزی اضافی داشته باشند و به اين ترتيب ميان روح و جسمشان فاصله میاندازد که آثارش را میتوان در آمار پيشرفتهی بزهکاری نوجوانان به روشنی ديد.
اما قهرمان کتاب سه حقه باز -حسن بی- از اين دست نيست. او يک آدم کاملا ً معمولی است. و نه تنها چيزی اضافه ندارد، بلکه کم هم دارد چرا که کچل است و مو ندارد. ولی راه عاطفه، مهربانی، جوانمردی و معرفت (به اصطلاح لوطیگری)، عشق به مردم، کمک به درماندگان، درگيری با ستمکاران و اخلاق پهلوانی را میشناسد و با تکيه بر اين خصايل است که فهرمان میشود. او از کرهی ديگر نيامده بلکه از ميان خود بچهها برخاسته و ابزار ترسناکی هم همراهش نيست. فقط صداقت دارد… و با استفاده از روحيهی شاد و شنگی که دارد و با پيش آوردن يک سلسله کارهای خندهآور و هيجانانگيز که مورد ذوق بچههاست، قهرمان واقعی آنان میشود.
پيرايه در توضيح اين کتاب ادامه داد:
کوشش من در پرداخت اين قصه نه اين است که داستانی نوشته باشم و بر خودم ببالم که ناشری فرنگی به من پيشنهاد کار داده است چرا که من به پی آمد اثری که بروی صحنه میآيد بيشتر پایبندم تا مسايل جنبیاش.
من میخواستهام به کودکان بگويم: قهرمان هيچوقت در بيرون شما نيست بلکه هميشه در درون شماست و شما میتوانيد با پرورش استعدادهای انسانیتان اجازه دهيد که از درون خودتان قد بکشد.
من در اين راه به سوی همهی نويسندگان کودک دست ياری دراز میکنم و از آنها در راه سلامت روانی کودکان حمايت میخواهم.
هنگامی که از پيرايه پرسيد ه شد که آيا اين کتاب ادامه هم دارد يا نه؟ او گفت:
داستان به نوعی تمام شده که میتواند ماجراهای ديگری را هم به دنبال داشته باشد و من اينک مشغول نوشتن ماجرای دوم (حسن بی) هستم.
بخاطر حسن استقبالی که جامعه انگلیسی زبان از کتاب پیرایه یغمایی کرده است، جا دارد که به او تبریک گفت و برایش موفقیتهای بیشتر را آرزو کرد.
چاپ شده در پيک خبری ايرانيان، حسين ميرمبينی
“Something (cultural) happened” in Australia,
Pirayeh Yaghmaii and The Three Crooks,
A children’s book which was sold over 3000 copies in less than a month
Migration is hard and painful, but sociologists unanimously regard it as one of the basic factors that contribute to the development of civilizations.
In fact, the migrant, though takes the pains of self-exile and becomes a guest in an alien land, his/her motherland culture is partially or even sometimes completely bestowed upon the host land by the migrant; especially if s/he is an intellectual or an author.
Pirayeh Yaghmaii, poetess, author, and an outstanding researcher, is a learned migrant who has truly inherited the rich culture of her ancestors.[1] She is now living in Australia, and has recently written a book for children named “The Three Crooks”. It is published by HHA Publisher, and has been wonderfully welcomed by the public.
In respect to her “The Three Crooks,” Pirayeh Yaghmaii, who has already published several books for children in Iran, says, “I don’t know the situation in other places, but in Australia this is the first time that a foreign publisher is attracted towards the work of an Iranian writer; making a contract with her, and say, investing in another culture enterprise”
When the writer was asked to explain her recent work she said:
“When I was in Iran, one of my serious preoccupations was children’s literature, and I wrote many poems and stories in this field; a lot of them still unpublished, because of some peculiar problems in Iran. However, when I came to Australia six years ago, I continued to write, especially in the field of children literature, despite difficulties and homesickness which is generally experienced by the migrants, until the Hodder Headline Publisher, made a contract to me and The Three Crooks came to the market in March. Its hero is Hassan B., meaning Hassan Bald.
When Pirayeh was asked of her motive in writing the tale, she said:
I have been seriously preoccupied with Children’s Literature, and therefore I am not indifferent to what comes to the market for children. You are well aware that the children’s literature and culture is, intentionally or unintentionally, being messed up. With so many invalid stories whose heroes come from other planets and are so different from children in their appearance, the children have lost their innocent world. This matter may seem simple and unimportant, but in fact it works very destructively. In cartoons, films, and books produced for children, and even in their toys, which are of my great concern, we always deal with misshapen, malformed heroes. They are either in the form of extraterrestrials with huge heads, tiny trunks, and big bulging eyes, or mechanical bodies set up with screws; such as electronic hands with hoarse deadly fingers or an electronic third eye in the middle of the forehead, and such. These devices are, even in the children’s imaginative world, rough, unkind, and even deadly.
Like science fiction for the adults, these unnatural heroes may be useful if are not used so widely, so zealously and so obsessively. But the problem is that they are increasing rapidly, and nobody cares about this serious danger.
Such naughtiness about the children’s world does not only make the children apt to false excitement, but also makes them rough, unkind, and alienated from their authentic humanity, and their minds are preoccupied with the idea that if they want to be a hero they must have something extraordinary, and therefore there will be a disintegration between their body and soul. The effects of this can be conspicuously seen in the rising amount of adolescent delinquency.
The hero of The Three Crooks, Hassan B., however, is not of that kind. He is totally ordinary. He has nothing extraordinary. In fact, he is less than ordinary, because he doesn’t have hair and he is bald. But he knows the way of kindness, compassion, honesty, love of mankind, helping towards the oppressed, conflict with the oppressor, and the ethics of the “Pahlavan” (Knight). He has not come from another planet, but has risen from among the children themselves. He carries no horrible weapon. He has just honesty…. And with that merry spirit of his, and with his exciting, comic deeds that are appealing to the children, he proves to be their real hero.
Pirayeh added:
By this book I didn’t wish to write a tale and boast of making a contract with a forein publisher, because I am more concerned with the special effects of a work rather than such trifles. I wanted to tell the children: “The hero is never outside you. The hero is inside you, and you can make it thrive from your inside, by developing your humanistic faculties.
Hereby I ask for the assistance of all writers of children, and I want them to contribute in the psychological health of children.
When asked if the book will continue, Pirayeh said:
The story is finished in a way that can be sequential, and I am now busy writing the second episode of Hassan B..
