آمپوله

تا به حال شايد بيش از 14 بار منظومه ی زیبای (ويست لند the waste land) از تی.اس. اليوت با نام های مختلف از قبيل سرزمین بی‌حاصل، دشت سترون، خراب‌آباد و ارض موات، سرزمین ویران، سرزمین هرز، وغيره به فارسی ترجمه شده است. اما متأسفانه تمامی این فرزانگان ازهمان اول کار نقل قول «گایوس پترونیوس» را اشتباه برداشت کرده اند و به جای اینکه بنویسند او در شیشه ای زندانی بود، نوشته اند در قفسی و علاوه بر اينکه تفاوت ميان شيشه و قفس را ندانسته اند، به سرگذشت اسطوره ها هم در روم قديم توجهی نداشته اند وحتا در زبان لاتين هم هيچ گشت و گذاری نکرده اند که بدانند( آمپولا) که در متن اصلی آمده به معنی شيشه، تُنگ دسته دار، شيشه ی شکم گُنده ) است و کلمه ی (آمپول) هم بعداً از اين نام گرفته شده. و کلمه ی (آمپوله = ampoule به معنی لامپ ) در فرانسه هم از این کلمه است. و اصلاً علت اینکه این شخصيت اسطوره ای در شيشه محبوس است، این است که بيم آن می رود که تنش آب شده و بخار بشود. در اين ميان فقط آقای محمود مسعودی مترجم گرامی که این منظومه را به نام (ارض باطله) ترجمه کرده، به این نکته اشاره دارد. البته ناگفته نماند که يکی – دو تا از ترجمه های انگليسی هم آن را قفس ترجمه کرده اند
اما چينی ها انگار ازهمه در ترجمه ی این منظومه دقيق تر بوده اند و اين شخصيت اسطوره ای را در ساعت شيشه ای زمان رسم کرده اند ، چون اصلاً عامل اصلی زمان است و حالا متن به لاتين:
“Nam Sibyllam quidem Cumis ego ipse oculis meis vidi
in ampulla pendere, et cum illi pueri dicerent: Σίβνλλα τί ϴέλεις; respondebat illa: άπο ϴανεΐν ϴέλω.”